قطع نیکوتین

پیشگفتار
طبق راهنمای تشخیصی و آماری بیماری‌های روانی که در سال 1999 منتشر شده و معیارهای بین‌المللی که به طبقه‌بندی بیماری‌های روانی پرداخته است، مصرف سیگار را یکی از زیر مجموعه‌های اعتیاد به موادمخدر می‌داند (علیوردی‌نیا به نقل از اُبیرن 17:2002) اعتیاد به سیگار یک مشکل عمده‌ی اجتماعی است که علاوه بر عوارض جسمی و روانی برای فرد، سلامت جامعه را از نظر اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی مورد تهدید قرار می‌دهد (علیوردی‌نیا به نقل از دیوید،2001) لذا می‌توان گفت سیگار دروازه سوء مصرف موادمخدر محسوب می‌شود (علیوردی‌نیا به نقل از اُبیرن، 418:2000) گرایش به مصرف سیگار می‌تواند یک آسیب اجتماعی جدی و خطرناک تلقی شود که ازپیامدهای عمده آن می‌توان به تخریب نیروی انسانی کارآمد و همچنین ایجاد مانع توسعه انسانی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی اشاره کرد.
امروزه نیکوتین بعنوان یک ماده‌ی اعتیادآور شناخته شده و ترک آن دشوار می‌باشد. وابستگی به سیگار خیلی سریع ایجاد شده و شیوع بالای وابستگی به نیکوتین، آن را به شایع‌ترین اختلال روانپزشکی تبدیل کرده است. مرگ و میر ناشی از مصرف دخانیات به تنهایی از مرگ و میر ناشی از بقیه مواد، ایدز، خودکشی، دیگرکشی و تصادفات بیشتر است.
 روند سیگاری شدن در کشورهای پیشرفته رو به کاهش است. بطوریکه شیوع سیگار در آمریکا از 4/36% درسال 1997 به 3/22% در سال 2004 رسیده است. برعکسدر کشور هندوستان 4 برابر و در گینه‌نو 3 برابر افزایش یافته است. براساس گزارش سازمان بهداشت جهانی (WHO) مصرف سیگار در کشورهای توسعه یافته 20% مرگ‌های قابل پیشگیری را تشکیل می‌دهد و از سوی دیگر باعث افزایش خطر ابتلاء به بیماریهای مختلف بخصوص بیماری‌های قلبی عروقی، ریوی، بدخیمی‌ها و ... می‌گردد. بطوریکه 60% از هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی آمریکا صرف درمان بیماری‌های مربوط به مصرف توتون می‌شود(ضیاءالدینی و دیگران)
مصرف سیگار بزرگترین دشمن سلامت عمومی است که بعنوان مهمترین عامل بیماری و مرگ‌های قابل پیشگیری در سراسر دنیا معرفی شده است. امروزه 2/1 بیلیون مصرف کننده سیگار وجود دارد که 800 میلیون آنها در کشورهای در حال توسعه هستند (پوراسلامی،2003) این ماده که بسیار قابل دسترس است. سالیانه عامل مرگ چهار میلیون انسان در دنیا و پنجاه هزار مرگ در ایران است و تخمین زده می‌شود که در سال 2030 مرگ و میر ناشی از مصرف آن به ده میلیون انسان برسد که 70% آن مربوط به کشورهای در حال توسعه است (براساس گزارش سازمان بهداشت جهانی در سال 2000)
در مجموع 30% از کل موارد مرگ و میر ناشی از سرطان بعلت سیگار است و در این میان 75% از موارد سرطان مری، 30% تا 40% از موارد سرطان پانکراس، عامل آن، مصرف سیگار تشخیص داده شده است. از همه تأسف‌بارتر اینکه مطابق گزارش سازمان بهداشت جهانی احتمال ابتلا به سرطان ریه در همسران مردان سیگاری نیز بسیار زیاد است.(کرمی، 1387)
افراد سیگاری بویژه کسانی که زیاد سیگار می‌کشند بیشتر در معرض ابتلاء به افسردگی قرار دارند. پژوهشگران نروژی پس از بررسی 7 ساله‌ی گروهی از بزرگسالان دریافتند آنهایی که سیگار می‌کشند بیش از دیگران افسرده می‌شوند که این ریسک با افزایش مصرف سیگار بالاتر می‌رود. بگونه‌ای که کسانی که در روز بیش از 20 نخ سیگار می‌کشند دست کم 4 برابر بیشتر در معرض خطر قرار دارند. سیگار به صورت مستقیم برای ایجاد افسردگی تاثیر گذار است. به گفته اوله‌کلانگسویر، برای مثال نیکوتین می‌تواند در بلندمدت بر سطح سروتونین مغز اثر بگذارد، که میزان آن در افراد افسرده پائین است(کاظمی، 1386)
عوامل مختلفی در تمایل افراد به مصرف مواد مخدر و از جمله سیگار موثر می‌باشند که می‌توان آنها را به دو دسته‌ی کلی عوامل؛ الف)عوامل فردی، ب) عوامل اجتماعی تقسیم کرد که این دو عامل دارای ریز فاکتورهایی هستند.
الف) عوامل فردی
1- دوره نوجوانی: افراد در این دوره سنی در شرایط احساس بلوغ هستند بدنبال کسب استقلال و گاهی بدنبال مخالفت و طغیان در مقابل خانواده که گاهی منجر به بروز رفتارهایی از جمله سوءمصرف مواد و مصرف سیگار می‌شود.
2- عامل ژنتیک: گاهی اوقات برخی از افراد نسبت به دیگران از نظر ژنتیکی و ارثی در شرایطی هستند که تمایل بیشتری به مصرف مواد مخدر و سیگار دارند.
3- صفات شخصیتی: گاهی اوقات زمینه‌های تربیتی و یادگیری افراد بگونه‌ای است که در مقابل ارزشهای جامعه، خانواده، سنت و مذهب مقاومت می‌کنند و رفتارهای ناهنجارانه از جمله سوءمصرف موادمخدر و سیگار دارند.
4- اختلال روانی: آگاهی ابتلاء به بیماری‌های روانی از جمله افسردگی، وسواس و اسکیزوفرنی، افراد را به سمت مصرف موادمخدر بویژه سیگار سوق می‌دهد.
5- نوع نگرش به موادمخدر: افرادبا نگرش مثبت نسبت به موادمخدر در مقایسه با افراد دارای نگرش خنثی و منفی، تمایل بیشتری به مصرف سیگار دارند افراد دارای نگرش مثبت، مصرف موادمخدر و سیگار را نشانه‌ی تشخصوبزرگی دانسته وگاهی توجیهاتی هم چون رفع دردهای جسمانی، رفع خستگی، بدست آوردن آرامش روانی، احساس توانایی مصرف بدون ابتلا به اعتیاد را دارند.
6- موقعیت‌های مخاطره‌آمیزفردی: وجودبرخی موقعیت‌ها درزندگی افرادازجمله؛درمعرض خشونت قرارگرفتن دردوران کودکی ونوجوانی، ترک تحصیل، بی‌سرپرستییا بی‌خانمانی، فرارازخانه، ابتلا به بیماری‌ یا دردهای مزمن و یا ازدست دادن نزدیکان موجب می‌شود برای کاهش درد و رنج وانطباق با آن از موادمخدراستفاده کنند این مساله که اولین مصرف موادمخدر وسیگار چه تاثیری برروی هرفردداردوی رابه مصرف دردفعات بعدی تشویق ویامنع می‌کند.
ب) عوامل بین فردی و محیطی: علاوه برعوامل و ویژگی‌های فردی وشخصیتی افراد عواملی که منشاء آن جامعه بخصوص گروه همسالان می‌باشد در مصرف موادمخدروسیگارتاثیرگذاراست.افراد در جامعه، خود را در آیینه‌ی دیگران می‌بینند و از طریق معاشرت با گروه دوستان در مدرسه و تقلید و الگو قرار دادن اعضاء خانواده بخصوص والدین به سوی مصرف سیگار جذب می‌شوند. در افرادی که با دوستان سیگاری معاشرت داشته و یا والدین آنها سوءمصرف موادمخدر داشتند تمایل به مصرف سیگار بیشتر می‌باشد.
تحقیقات زیادی در خصوص عوارض جسمی و روانی مصرف سیگار و هم چنین راهکارهایی در خصوص چگونگی ترک سیگار ارائه شده است که هر کدام از این آثار به ابعادی پرداخته‌اند. در اثری که پیش روی شماست نویسنده سعی کرده عوارض مختلف مصرف سیگار را مورد بررسی قرار دهد و با توجه به ویژگی‌های افراد در مراحل شش‌گانه‌ی آزمون شده راهکاری کاملا علمی ارائه دهد. مطالعه جدی آن را به همگان مخصوصا کسانی که طالب رهایی از شر سیگار و دیگر مواد دخانی هستند پیشنهاد می‌کنم.
سلمی دشتی (جامعه شناس)

 برگرفته از کتاب شش روش ساده برای قطع نیکوتین نوشته مجتبی دشتی

/ 0 نظر / 33 بازدید